Nyja pan zaświatów

Weneda_06_Nyja_Nija

Nyja to w tradycji staropolskiej władca podziemi i kryjących się w nich bogactw. Porównywany do rzymskiego Plutona. Proszony szczególnie o opiekę i dobre miejsce dla zmarłych przodków. W jego władzy pozostają także wieczór, noc, deszcze i wszelka niepogoda. Według przekazów najważniejsza świątynia Nyji mieściła się w Gnieźnie. W późniejszej tradycji ludowej władca zaświatów kojarzony jest z postacią długobrodego Dziada, wodnika, smoka oraz Króla Węży.

Ważniejsze źródła staropolskie wzmiankujące bóstwo Nyja lub Nija, w tym dwa, w których imię bóstwa badacze uznają za formę alternatywną lub zniekształconą:

– Nija/Nia (Postylla Łukasza z Wielkiego Koźmina, żywe obrzędy, 1405 r.)
– Tija/Tya (Statua provincialia breviter, 1420 r.)
– Yaya/ ya ya (Sermones per circulum anni Cunradi, 1423 r.)
– Nija/Nya (Traktat o ortografii polskiej Jakuba Parkoszowica, 1440 r.)
– Nija/Nya jako Pluton (Kroniki sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza, 1455 r.)
– Nija/Nya (Kronika Polaków Macieja z Miechowa, 1521 r.)
– Nia jako pan zaświatów, nocy i deszczów (Kronika Polska Macieja Stryjkowskiego, 1582 r.)

Co warte podkreślenia ślady jego kultu należą do najlepiej zbadanych, ale mimo to właściwie nie są znane są szerzej. Tu więcej na temat postaci tego boga: www.bogowiepolscy.net/nyja-nija-1.html