Duch Gór

Na kim wzorował się J.R.R. Tolkien tworząc postać czarodzieja Gandalfa? Przedstawiając kolejne wyobrażenia bogów nie sposób pominąć dolnośląskiego, a właściwie karkonoskiego Ducha Gór. Ten legendarny władca Karkonoszy i tajemniczy wędrowiec wspominany jest od wieków w legendach polskich (Duch Gór, Karkonosz, Liczyrzepa, Sowiduch), czeskich (Krakonoš, Pan Jan, Dominus Johannes) i niemieckich (Rübezahl, Berggeist). Różni badacze łączą jego postać z takimi bogami północnej Europy jak Cernunnos, Odyn i Świętowit. To właśnie karkonoski Duch Gór stał się pierwowzorem czarodzieja Gandalfa. Oczywiście sam archetyp tajemniczego przewodnika, często związanego z mitycznym jeleniem, a co paradoksalne zwodniczego lub niepewnego swojej drogi, jest typowy dla wielu mitologii, w tym indoeuropejskich. Zbieżną z Duchem Gór jest na przykład postać Veinemeinena z Kalevali – fińskiej mitologii narodowej.

Weneda_13_Duch_Gor_Karkonosz

Autorem prezentowanej ilustracji jest Kazimierz Perkowski. Więcej informacji o postaci Ducha Gór zamieszczamy tutaj: www.bogowiepolscy.net/duch-gor-karkonosz-liczyrzepa.html

Humphrey Carpenter w biografii z roku 1977 napisał, że w roku 1911 J.R.R. Tolkien wracając z wakacji w Szwajcarii do Anglii zakupił kilka kartek pocztowych z reprodukcjami obrazów. Wśród nich znalazła się praca niemieckiego artysty Madlenera „Der Berggeist” (Liczyrzepa, [poprawniej Duch Gór]), przedstawiająca starszego mężczyznę siedzącego na skale, pod sosną. Miał on białą długą brodę, ubrany był w kapelusz z szerokim rondem i długi płaszcz. Rozmawiał z białym młodym jelonkiem, który obwąchiwał jego wyciągniętą rękę. Wyglądał na osobę z dużym poczuciem humoru i empatią, pozwalającą zrozumieć inne istoty. W tle widoczne były wysokie skaliste góry. Tolkien pieczołowicie zachował tę pocztówkę, a na papierze, w który była zapakowana dużo później napisał „Origin of Gandalf” (Pierwowzór Gandalfa). Przedstawione na pocztówce skaliste góry to samo serce krainy Ducha Gór, Śnieżka. Według legendy Ducha Gór miał on w swym władaniu całe Karkonosze. Do dziś w tym regionie jest określany jako strażnik bogactw naturalnych i skarbów Karkonoszy.

Poszukując kolejnych informacji na temat postaci Ducha Gór warto zajrzeć na strony centrum ekspozycyjnego Karkonoskie Tajemnice z Karpacza:

http://www.facebook.com/karkonoskietajemnice

The Mountain Spirit is a legendary ruler of the Giant Mountains, a mysterious wanderer occurring in Polish (Duch Gór, Karkonosz, Liczyrzepa, Sowiduch), Czech (Krakonoš, Pan Jan, Dominus Johannes) and German legends (Rübezahl, Berggeist). Various scholars associate him with Northern Europe’s gods like Cernunnos, Odin and Sventevith. J.R.R. Tolkien’s Gandalf was modelled after him.

Humphrey Carpenter in his 1977 biography said that in 1911, when Tolkien was returning to England from his summer vacations spent in Switzerland, he bought several postcards with reproductions of different paintings. Among them was one painted by German artist Madlener – „Der Berggeist” (Polish: Duch Gór, English: Mountain Spirit) – showing an elderly man in a a wide-brimmed hat and a long cloak, sitting on a rock under a pine tree. The man is talking to a fawn which is nuzzling his extended hand. He gives the impression of an empathic person with sense of humor, able to understand other creatures. In the background we can see mountains, high and rocky. Tolkien kept this postcard and much later wrote on the wrapping paper: „Origin of Gandalf”. The rocky mountain painted on the postcard is Śnieżka mountain peak, the heart of Mountain Spirit’s domain. According to the legend Mountain Spirit was Giant Mountain’s ruler. Until this day he is described in the region as the guardian of natural resources and Giant Mountain’s treasures.